Toetsing beleidsbepalers, commissarissen en medebeleidsbepalers

Personen die verantwoordelijk zijn voor de dagelijkse aansturing en beleidsbeslissingen van een onderneming, personen die een belangrijke invloed uitoefenen op het beleid van een onderneming en personen die toezicht houden op dit beleid moeten betrouwbaar en/of geschikt zijn voor de uitoefening van hun functie.

Als deze personen aantreden bij een onder toezicht staande onderneming worden zij door de AFM en/of De Nederlandsche Bank (DNB) getoetst op betrouwbaarheid en/of geschiktheid.

Maatschappelijk vertrouwen

Een duurzame, eerlijke en transparante financiële sector komt mede tot stand door geschikte en betrouwbare bestuurders en commissarissen. Integriteit en geschiktheid van de personen en ondernemingen die actief zijn op de financiële markten zijn dan ook van groot belang voor het maatschappelijk vertrouwen. Er mag geen twijfel bestaan over de betrouwbaarheid en geschiktheid van degenen die het beleid bepalen, personen die toezicht houden op het beleid en op de algemene gang van zaken van de onderneming. Dit is de reden waarom een bestuurder of commissaris wordt getoetst bij de start van een (nieuwe) beleidsbepalende functie.

Personen die geen formele bestuursfunctie vervullen, maar bijvoorbeeld als (meerderheids)aandeelhouder wel een belangrijke invloed uitoefenen op de koers en strategie van een vergunninghoudende onderneming, kunnen als medebeleidsbepaler worden aangemerkt. Omdat ook hun invloed van belang is voor een integere en beheerste bedrijfsvoering, worden zij getoetst op betrouwbaarheid.

Er is ook een groot maatschappelijk belang bij goed uitgevoerde wettelijke controles van organisaties van openbaar belang (OOB’s). Geschiktheid van de personen die het beleid bepalen van OOB-accountantsorganisaties of toezicht houden op dit beleid zijn van groot belang voor de borging van de kwaliteit van de wettelijke controles.

Wie en wat wordt getoetst?

Meer weergeven

De AFM en DNB toetsen drie categorieën personen binnen ondernemingen: (beoogde) dagelijks beleidsbepalers, commissarissen en medebeleidsbepalers.
Afhankelijk van het type onderneming wordt een persoon getoetst door de AFM en/of DNB.

Medebeleidsbepalers: dit zijn personen die betrokken zijn bij de langetermijnstrategie en mede richting geven aan het beleid en de strategie van een onderneming en vanuit die rol:

1. feitelijk substantiële invloed uitoefenen op het beleid of de besluitvorming gericht op de langetermijnstrategie van de financiële onderneming;

2. feitelijk invloed van betekenis kunnen uitoefenen op de dagelijkse leiding van de financiële onderneming;

3. meer dan 50% van de aandelen of zeggenschap hebben in de financiële onderneming (rechtstreeks of middellijk);

4. bestuurders zijn van een onderneming met meer dan 50% van de aandelen of zeggenschap in de financiële onderneming’ (rechtstreeks of middellijk).

Medebeleidsbepalers worden getoetst op betrouwbaarheid.

Dagelijks beleidsbepalers: zij vormen het dagelijks bestuur van de onderneming en zijn personen die beleid- en besluitvorming bepalen, gericht op het dagelijks daadwerkelijk uitoefenen van het bedrijf en vanuit die rol:

1. ingeschreven staan in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel als bestuurder of vennoot van een vergunninghouder. Deze personen zijn bevoegd om namens deze onderneming actief te zijn. In juridische woorden: een statutair bestuurder mag de onderneming vertegenwoordigen.

Die bevoegdheid maakt dat deze personen voor de AFM worden aangemerkt als dagelijks beleidsbepaler. Dit geldt ook bij indirect bestuur. Is bijvoorbeeld een holding of andere rechtspersoon bestuurder van de vergunninghouder, dan worden de bestuurders van die rechtspersoon eveneens aangemerkt als dagelijks beleidsbepaler; OF

2. niet ingeschreven staan in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel en zodoende geen statutair bestuurder zijn, maar wél een vergelijkbare rol vervullen in de dagelijkse aansturing van de vergunninghouder. Deze personen worden ook aangemerkt als dagelijks beleidsbepaler. 
Je kunt alleen of samen met anderen dagelijks beleidsbepaler zijn. Het gezamenlijk vormen van het bestuur of gezamenlijk nemen van beleidsbeslissingen leidt er niet toe dat bestuurders als medebeleidsbepaler worden aangemerkt.

Wie verantwoordelijk is voor de dagelijkse beleidsbepaling van een onderneming, kwalificeert als dagelijks beleidsbepaler, ook wanneer die verantwoordelijkheid met anderen wordt gedeeld.

Commissarissen (leden van het toezichthoudend orgaan): dit zijn personen die formeel de positie van toezichthouder bekleden binnen de financiële onderneming, zoals een commissaris binnen een raad van commissarissen. Deze personen zien toe op het door het bestuur gevoerde beleid van de vergunninghouder.

Niet uitvoerend bestuurders (non-executive bestuurders): zijn leden van het bestuur die geen uitvoerende bestuurstaken vervullen. Zij houden toezicht op het beleid en de algemene gang van zaken binnen de onderneming en adviseren de uitvoerende bestuurders. Bij de beoordeling van hun positie kijkt de AFM naar de feitelijke invulling van de functie. Afhankelijk daarvan kunnen zij voor toezichtdoeleinden vergelijkbaar worden behandeld als commissarissen.

Bij OOB-accountantsorganisaties toetst de AFM de geschiktheid van:

de dagelijks beleidsbepalers van de OOB-accountantsorganisatie
de dagelijks beleidsbepalers van het hoogste netwerkonderdeel met zetel in Nederland dat invloed heeft op het beleid van de OOB-accountantsorganisatie
de personen die toezicht houden op het beleid van een OOB-accountantsorganisatie en het hoogste netwerkonderdeel met zetel in Nederland.

Betrouwbaarheidstoets

De betrouwbaarheid van dagelijks beleidsbepalers, commissarissen en medebeleidsbepalers moet buiten twijfel staan. De AFM stelt vast of de betrouwbaarheid van de kandidaat buiten twijfel staat. Het gaat daarbij om voornemens, handelingen en antecedenten van de persoon die het vervullen van de functie in de weg kunnen staan. De AFM kijkt hierbij vooral naar antecedenten. Deze antecedenten staan in Bijlage C van het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft (BGfo) respectievelijk Beleidsregel 06-01 betrouwbaarheid Wta.

Zelf verantwoordelijk

Als de AFM eenmaal heeft vastgesteld dat de betrouwbaarheid van een getoetst persoon buiten twijfel staat, dan blijft deze toetsingsuitkomst ook geldig wanneer de persoon van functie wijzigt binnen de financiële sector. Een wijziging in de relevante feiten of omstandigheden kan een redelijke aanleiding geven tot een hertoetsing. De betrokken beleidsbepaler en de onderneming zijn zelf verantwoordelijk om wijzigingen in relevante feiten en omstandigheden aan de toezichthouder te melden.

Geschiktheidstoets

Alle dagelijks beleidsbepalers en commissarissen moeten geschikt zijn voor hun functie en de werkzaamheden die zij uitvoeren. Op basis van de Wft en de Beleidsregel geschiktheid 2012 of de Wta en de Beleidsregel geschiktheid Wta toetst de AFM of een persoon geschikt is voor de (beoogde) functie. In beide beleidsregels wordt verduidelijkt wat wordt verstaan onder geschiktheid en welke aspecten bij de geschiktheidstoetsing in aanmerking worden genomen.
De AFM toetst de geschiktheid van een persoon onder meer aan de hand van het curriculum vitae en de opgegeven referenten. Ter aanvulling van dit beeld kan een toetsingsgesprek plaatsvinden met de persoon. Als er sprake is van feiten en omstandigheden die redelijke aanleiding geven tot een nieuwe beoordeling kan de AFM overgaan tot een hertoetsing van de geschiktheid.

Welke ondernemingen toetst de AFM?

Momenten van toetsing

Meer weergeven

Wanneer een onderneming een (beoogde) dagelijks beleidsbepaler, commissaris of medebeleidsbepaler wil benoemen, moet zij dit vooraf melden aan de AFM. Doet de onderneming dit niet of niet tijdig, dan is er sprake van een overtreding. In veel gevallen kan pas uitvoering worden gegeven aan de benoeming, nadat de AFM de toetsing heeft afgerond en een positief besluit heeft genomen. De persoon kan dan worden ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Dit geldt ook als de te toetsen persoon eerder door de AFM is getoetst.

Een eerste toetsing op geschiktheid vindt plaats bij een voorgenomen benoeming van een dagelijks beleidsbepaler en/of een commissaris bij een onder toezicht staande onderneming of als een zittende bestuurder of commissaris binnen dezelfde onderneming een andere functie of takenpakket krijgt. Een eerste toetsing op betrouwbaarheid vindt plaats op het moment dat een dagelijks beleidsbepaler, commissaris of medebeleidsbepaler voor het eerst een functie bij een onder toezicht staande onderneming gaat vervullen.

Doorlopende eis

Betrouwbaarheid en geschiktheid zijn doorlopende eisen. Wanneer zich wijzigingen in relevante feiten en omstandigheden voordoen, moet dit altijd direct gemeld worden en beoordeeld worden door de AFM. Bijvoorbeeld wanneer u een verkeersmisdrijf heeft begaan of wanneer u van een andere toezichthouder een boete opgelegd hebt gekregen. Wanneer dit niet (tijdig) gemeld wordt, kan dat worden aangemerkt als een toezichtsantecedent dat kan worden meegewogen bij de (her)beoordeling van de betrouwbaarheid en/of geschiktheid.

Een antecedent leidt niet automatisch tot het oordeel dat de betrouwbaarheid niet langer buiten twijfel staat. De toezichthouders beoordelen elk antecedent in relatie tot alle omstandigheden van het geval en eventueel overige antecedenten.

Hertoetsing

In uitzonderlijke omstandigheden kan de AFM ook tussentijds, als een dagelijks beleidsbepaler, commissaris of medebeleidsbepaler in functie is, overwegen om een hertoetsing te starten. Dit kan betrekking hebben op geschiktheid, betrouwbaarheid of een combinatie van beide. Een dergelijke hertoetsing vindt alleen plaats wanneer feiten of omstandigheden naar voren komen die een ‘redelijke aanleiding’ vormen om de eerdere toetsing opnieuw te bezien.

Kosten van de toetsing

Meer weergeven

Betrouwbaarheidstoets

De kosten van een betrouwbaarheidsonderzoek zijn €700 per dagelijks beleidsbepaler, commissaris of medebeleidsbepaler. Voor een persoon die eerder op betrouwbaarheid is getoetst worden geen kosten in rekening gebracht.

Geschiktheidstoets

Het tarief voor een eerste geschiktheidstoets is afhankelijk van het soort onderneming waar de persoon benoemd wordt. De tarieven van het geschiktheidsonderzoek kunt u vinden in het overzicht van tarieven eenmalige toezichthandelingen op de webpagina Bijdragen aan toezichtkosten. Zie ook de kosten specifiek voor OOB-accountantsorganisaties op de pagina Geschiktheid beleidsbepalers OOB-accountantsorganisaties.

Als er sprake is van een nieuwe toetsing op geschiktheid dan geldt het tarief voor een eerste toetsing. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de beleidsbepaler een andere rol gaat vervullen binnen de onderneming of bestuurder wordt van een ander type onderneming.

De kosten voor de betrouwbaarheids- en/of geschiktheidstoets gelden ook:

bij een (voornemen tot) afwijzing van een (vergunning)aanvraag
wanneer een toetsing tussentijds wordt ingetrokken door de aanvrager
wanneer een toetsing niet binnen de gestelde termijn compleet is aangeleverd en de AFM de aanvraag buiten behandeling heeft gesteld.

Als de AFM bij aanmelding van een eerder getoetste persoon twijfels heeft over de betrouwbaarheid en/of geschiktheid, dan kan zij overgaan tot volledige toetsing. De AFM brengt hiervoor de kosten in rekening die gelijk zijn aan die van een niet eerder getoetste persoon.

Relevante links

Heeft u vragen over de toetsingen?

Bij vragen kunt u contact opnemen met het ondernemersloket. Het ondernemersloket is bereikbaar via telefoonnummer 0800 - 6800 680 (op maandag, woensdag en donderdag van 10.00 uur tot 13.00 uur, gratis). U kunt ook een e-mail sturen naar ondernemersloket@afm.nl of ons contactformulier gebruiken.