Scherp het intern kwaliteitsonderzoek aan - voor beter zicht op kwaliteit wettelijke accountantscontrole

IKO voor borging kwaliteit controlewerkzaamheden, tijdig onderkennen risico’s en herstellen tekortkomingen

Het intern kwaliteitsonderzoek (IKO) geeft de accountantsorganisatie inzicht in de kwaliteit van afgeronde wettelijke controles en ondersteunt bij het tijdig identificeren van tekortkomingen. Ook draagt het bij aan het (structureel) verbeteren van het interne kwaliteitsniveau. Daarnaast is het IKO een belangrijk instrument binnen de nieuwe Standaard voor Kwaliteitsmanagement (SKM1), vooral voor monitoring en herstel. Voor het IKO selecteren accountantsorganisaties jaarlijks een aantal opdrachtpartners en controledossiers. Hierbij wordt getoetst of deze wettelijke controles zijn uitgevoerd in overeenstemming met wet- en regelgeving, volgens professionele standaarden en interne richtlijnen.

Doel IKO-beleid is helder, ‘niet-voorspelbaarheid’ en ‘representativiteit’ selectie moeten beter

Het IKO wordt breed ingezet om tekortkomingen en risico’s te identificeren in de uitvoering van wettelijke controles. De uitkomsten dragen bij aan het versterken van het lerend vermogen van de accountantsorganisatie en daarmee aan een continue verbetering van de controlekwaliteit. Dat vinden we positief.

Organisaties schieten echter tekort op de elementen ‘niet-voorspelbaarheid’ en ‘representativiteit’ bij de selectie van IKO-dossiers: vaste selectieroutines, vroegtijdige communicatie, focus op grote of risicovolle dossiers en een zeer kleine IKO-toetsingsomvang beperken het zicht op de dagelijkse praktijk. Het zorgt onder andere dat tekortkomingen in de wettelijke controles niet tijdig worden gesignaleerd of structureel buiten beeld blijven. Tegelijkertijd zien we dat aandacht voor ‘niet-voorspelbaarheid’ en ‘representativiteit’ wel kan. Bijvoorbeeld door het toepassen van willekeur in de selectie van controledossiers, en een element van onvoorspelbaarheid.

We moedigen de sector aan het IKO te verbeteren, en verder in te zetten als instrument om te monitoren en te leren

Verbetering van het IKO als instrument voor monitoring door de sector is nodig, zien we op basis van ons onderzoek. De selectie moet onvoorspelbaarder en een representatievere weerspiegeling zijn van de wettelijke controleportefeuille om gerichter en effectiever ingezet te kunnen worden voor het beoogde doel: het verkrijgen van diepgaande inzichten in de kwaliteit van afgeronde wettelijke controles, zodat organisaties beter kunnen vaststellen of monitoren of hun kwaliteitssysteem werkt en effectiever kunnen inspelen op risico’s en tekortkomingen. Verder moedigen we de sector aan om het IKO in te zetten als instrument om te leren; deze meerwaarde maakt dat accountantsorganisaties gerichter kunnen werken aan continue kwaliteitsverbetering.

De AFM deelt de inzichten met de sector en betrekt de aanpassingen in haar toezicht

De accountant speelt een belangrijke rol in de betrouwbaarheid van financiële informatie. De maatschappij moet erop kunnen vertrouwen dat accountantsorganisaties de kwaliteit van hun controlewerkzaamheden structureel borgen, dat risico’s tijdig worden onderkend en dat tekortkomingen adequaat worden hersteld. Het is belangrijk dat het IKO als instrument voldoende effectiviteit en scherpte biedt voor deze doelstellingen. We zullen de uitkomsten van dit onderzoek ‘IKO: een scherp instrument levert een scherp beeld’ delen met accountantsorganisaties en de aanpassingen betrekken in ons toezicht.

Meer informatie