Financiële stabiliteit verder onder druk door Iran-oorlog

Structureel hogere onzekerheid vraagt om weerbaarheid

Hogere inflatieverwachtingen, afzwakkende economische groei en toenemende geopolitieke onzekerheid werken op meerdere manieren door naar de financiële stabiliteit. Oplopende kosten en dalende koopkracht raken direct de financiële positie van bedrijven en huishoudens. Tegelijkertijd zorgen geopolitieke spanningen voor meer volatiliteit op financiële markten, met grotere prijsschommelingen, risico op abrupte correcties en mogelijke liquiditeitsdruk bij financiële ondernemingen. Daarnaast vergroten deze spanningen de kans op cyberaanvallen en verstoringen van kritieke infrastructuur.

Laura van Geest, bestuursvoorzitter van de AFM: “Onzekerheid is het nieuwe normaal. De financiële sector en het bijbehorende toezicht moeten zich op die nieuwe wereld instellen. Dat betekent verder kijken dan de bekende in te prijzen risico’s en meer expliciet rekening houden met onzekerheid die zich lastig laat modelleren.”

Scherp toezicht op volatiele gasmarkt

Wereldwijd zijn prijzen van olie en gas sterk gestegen en is de volatiliteit op de gasmarkt toegenomen sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten. Naast fysieke handel wordt gas in belangrijke mate verhandeld via derivaten, niet alleen door energiebedrijven, maar ook door financiële ondernemingen. De handel in TTF-gasderivaten vindt grotendeels plaats in Nederland, onder toezicht van de AFM.

Ondanks de hogere prijzen en sterkere schommelingen blijft de gasmarkt functioneren. Er is nog steeds actieve handel en de prijsvorming lijkt ordelijk tot stand te komen. De AFM blijft als toezichthouder scherp toezien op transparantie, concentratierisico’s en de robuustheid van handelsplatformen, juist in periodes van verhoogde geopolitieke spanning.

Digitale fraude bedreiging voor ondernemingen en consumenten

Digitalisering en de snelle opkomst van AI vergroten de efficiëntie, maar maken de sector ook kwetsbaar door de afhankelijkheid van kritieke – vaak niet-Europese – infrastructuur. Tegelijk nemen cyberrisico’s en AI-gedreven fraude, zoals deepfakes en gerichte aanvallen, snel toe in schaal en complexiteit. De toepassing van AI in verschillende kapitaalmarktprocessen leidt mogelijk tot snellere en meer uniforme marktreacties, wat risico’s geeft voor volatiliteit en marktintegriteit, vooral bij (deels) autonome systemen.

Digitale fraude ontwikkelt zich bovendien tot een structurele bedreiging voor consumenten. In Nederland wordt de jaarlijkse schade door beleggingsfraude geraamd op ongeveer €750 miljoen. Een groot deel blijft onder de radar door lage meldingsbereidheid en het grensoverschrijdende karakter van online fraude, die vooral via professioneel ogende platforms, sociale media en geavanceerde social‑engineeringtechnieken plaatsvindt. Door deze ontwikkeling kan het vertrouwen in de financiële sector worden aangetast.

Groei private credit onderstreept belang risicobeheer

Ondanks de vooralsnog beperkte omvang van private credit in Nederland, kan dit potentiële risico’s voor de financiële stabiliteit met zich meebrengen. Illiquiditeit, waarderingsvraagstukken en beperkte transparantie kunnen in stresssituaties snel tot problemen leiden, bijvoorbeeld door uitstroom bij beleggingsfondsen en gedwongen verkopen. Door de groeiende verwevenheid met banken en andere instellingen kunnen schokken zich bovendien sneller verspreiden. De AFM verwacht daarom dat asset managers hun liquiditeitsrisicobeheer versterken en dat aanbieders zorgvuldig toetsen of producten passend zijn voor beleggers, met specifieke aandacht voor complexiteit en beperkte verhandelbaarheid.

Meer informatie