Terug

Effectentypisch gedragstoezicht

Veelgestelde vragen voor Effectentypisch gedragstoezicht

Wat is een financieel instrument?

Artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht geeft aan welke producten onder een financieel instrument vallen:

  1. effect;
  2. geldmarktinstrument;
  3. recht van deelneming in een beleggingsinstelling, niet zijnde effect;
  4. optie, future, swap, rentetermijncontract of ander derivatencontract dat betrekking heeft op effecten, valuta, rentevoeten of rendementen, of andere afgeleide instrumenten, indexen of maatstaven en dat kan worden afgewikkeld door middel van materiële aflevering of in contanten;
  5. optie, future, swap, rentetermijncontract of ander derivatencontract dat betrekking heeft op grondstoffen en in contanten moet of mag worden afgewikkeld naar keuze van een van de partijen, tenzij de reden het in gebreke blijven is of een andere gebeurtenis die beëindiging van het contract tot gevolg heeft;
  6. optie, future, swap of ander derivatencontract dat betrekking heeft op grondstoffen, alleen kan worden afgewikkeld door middel van materiële levering en wordt verhandeld op een gereglementeerde markt of een multilaterale handelsfaciliteit;
  7. andere optie, future, swap of termijncontract dan bedoeld onder f of ander derivatencontract dat betrekking heeft op grondstoffen, kan worden afgewikkeld door middel van materiële levering en niet voor commerciële doeleinden bestemd is, en dat de kenmerken van andere afgeleide financiële instrumenten heeft;
  8. afgeleid instrument voor de overdracht van kredietrisico;
  9. financieel contract ter verrekening van verschillen;
  10. optie, future, swap, termijncontract of ander derivatencontract met betrekking tot klimaatvariabelen, vrachttarieven, emissierechten, inflatiepercentages of andere officiële economische statistieken, en dat contant moet, of, op verzoek van één der partijen, kan worden afgewikkeld, anderszins dan op grond van een verzuim of een ander ontbindend element of ander derivatencontract met betrekking tot activa, rechten, verbintenissen, indices of maatregelen dan hiervoor vermeld en dat de kenmerken van andere afgeleide financiële instrumenten bezit;

      Voorbeeld
      Het betreft onder meer aandelen, obligaties, deelnemingsrechten in beleggingsfondsen en complexere financiële instrumenten als opties, futures en derivatencontracten. Het betreft geen rekening-couranttegoeden, deposito’s of spaarrekeningen.

    Stuur deze vraag door

    Wat is voorwetenschap?

    Een persoon die beschikt over voorwetenschap, beschikt over bepaalde vertrouwelijke en niet openbare informatie. Deze is bijvoorbeeld informatie over een aankomende overname, betalingsproblemen van een uitgevende instelling of een op stapel staande omvangrijke financiële transactie.

    Iemand kan over voorwetenschap beschikken door zijn functie bij een uitgevende instelling, zoals een bestuurder, advocaat of werknemer. Of omdat men uit hoofde van zijn werk, beroep of functie direct of indirect betrokken is bij transacties in financiële instrumenten. Het is ook mogelijk dat iemand ‘onbedoeld’ beschikt over voorwetenschap. Bijvoorbeeld omdat hij zijn buurman of kennis, die bestuurder van een uitgevende instelling is, hoort praten in de tuin of in de trein. 

    Koersgevoelige informatie onverwijld openbaar maken

    Koersgevoelige informatie is een vorm van voorwetenschap. Deze informatie heeft rechtstreeks betrekking op de uitgevende instelling. Voorwetenschap kan ook middelijk betrekking hebben. Koersgevoelige informatie kan bij het openbaar maken ervan (algemeen verkrijgbaarstellen)1 invloed hebben op de koers van financiële instrumenten.

    Een uitgevende instelling is verplicht koersgevoelige informatie onverwijld openbaar te maken, zodat alle beleggers op de hoogte zijn van deze informatie en alle beleggers gelijke kansen hebben op een goed beleggingsrendement.

    Als een persoon wil profiteren van de koersgevoelige informatie (en dus van de te verwachten koersontwikkeling van bijvoorbeeld aandelen) en besluit deze financiële instrumenten te (ver)kopen,  voordat de koersgevoelige informatie openbaar is gemaakt, dan handelt deze persoon ‘met gebruik van voorwetenschap’. Dit is verboden.

    Overigens is het ook verboden de koersgevoelige informatie aan een derden mee te delen of derden aan te bevelen transacties te verrichten in de financiële instrumenten waarop de koersgevoelige informatie betrekking heeft. 

    Wat zijn de consequenties van handelen met gebruik van voorwetenschap?

    Handelen met gebruik van voorwetenschap is een ernstig misdrijf en is dan ook voor iedereen verboden. De AFM neemt haar taak als toezichthouder op dit verbod zeer serieus. De AFM volgt daarom actief gedragingen en transacties van beleggers in de markt.

    Handelen met gebruik van voorwetenschap is een ernstig misdrijf en is dan ook voor iedereen verboden. De AFM neemt haar taak als toezichthouder op dit verbod zeer serieus. De AFM volgt daarom actief gedragingen en transacties van beleggers in de markt.

    Wanneer handelingen in strijd zijn met het verbod, dan volgt een bestuursrechtelijke of een strafrechtelijke sanctionering. Dit wil zeggen dat de AFM een boete kan opleggen of aangifte kan doen bij het Openbaar Ministerie.

    Handel in financiële instrumenten met gebruik van voorwetenschap schaadt het vertrouwen in de goede werking van de financiële markten, omdat degenen die dit doen op basis van een informatievoorsprong een ongerechtvaardigd voordeel beogen te behalen.

    Wat is front running?

    Er kan sprake zijn van voorwetenschap in de handel wanneer iemand over de wetenschap beschikt dat er één of meerdere grote orders zullen worden geplaatst binnen een bepaalde tijdsspanne die gezien hun omvang de koers kunnen beïnvloeden. Wanneer van een dergelijke informatievoorsprong gebruik wordt gemaakt, bijvoorbeeld door het innemen van een positie in het financiële instrument, dan valt deze praktijk onder het begrip front running.

    1 In de huidige wettekst in de Wft is sprake van 'algemeen verkrijgbaarstellen'

    Stuur deze vraag door

    Wat is de wettelijke definitie van voorwetenschap?

    Voorwetenschap is bekendheid met informatie die concreet is en die rechtstreeks of middellijk betrekking heeft op een uitgevende instelling waarop de financiële instrumenten betrekking hebben of gaan over de handel in deze financiële instrumenten, welke informatie niet openbaar is gemaakt  en waarvan openbaarmaking significante invloed zou kunnen hebben op de koers van de financiële instrumenten of op de koers van daarvan afgeleide financiële instrumenten1 (Artikel 5:53 lid 1 Wft eerste volzin).

    Van belang hierbij is dat het gaat om informatie die concreet en niet openbaar is en waarvan de openbaarmaking significante invloed op de prijs (koers) van een financieel instrument kan hebben.

    Wat is ‘concrete informatie’?
    Onder informatie die concreet is wordt verstaan informatie die betrekking heeft op:

    • een situatie die bestaat of waarvan redelijkerwijze mag worden aangenomen dat zij zal ontstaan; of
    • een gebeurtenis die heeft plaatsgevonden of waarvan redelijkerwijze mag worden aangenomen dat zij zal plaatsvinden; én
    • die specifiek genoeg is om er een conclusie uit te trekken omtrent de mogelijke invloed van die situatie of gebeurtenis op de koers van financiële instrumenten of van daarvan afgeleide financiële instrumenten.

    Wat is ‘significant’?
    Het betreft informatie die betekenisvol is. Met andere woorden, informatie waarvan een redelijk handelende belegger waarschijnlijk gebruik zal maken om er zijn beleggingsbeslissingen ten dele op te baseren. Er wordt hier niet gedoeld wordt op het statistische begrip 'significant', maar op 'betekenisvol'.

    Wat wordt bedoeld met ‘gebruik maken van’?
    Een persoon die een transactie verricht of bewerkstelligt, maakt gebruik van voorwetenschap als hij/zij zich bewust is of behoort te zijn van het feit dat er sprake is van een niet openbare bijzonderheid die bij openbaarmaking een significante invloed zou kunnen hebben op de koers van financiële instrumenten of op de koers van daarvan afgeleide financiële instrumenten.

    Uitgangspunt is derhalve dat met het bewijs van ‘bewustheid’ het bestanddeel ‘gebruik maken van’ bewezen kan worden verklaard. Daarmee wordt niet gedoeld op een causaal verband. Er hoeft derhalve niet bewezen te worden dat de transactie voorkomt uit de betreffende voorwetenschap.

    Voor meer gedetailleerde informatie over voorwetenschap zie de informatie over marktmisbruik.

    1 Voor grondstofderivaten zie artikel 5:53 lid 1 Wft tweede volzin.

    Stuur deze vraag door

    Wat is koersgevoelige informatie?

    Informatie als bedoeld in artikel 5:53 van de Wft, met de toevoeging dat het bij koersgevoelige informatie slechts gaat om informatie die rechtstreeks betrekking heeft op de uitgevende instelling.

    Zie voor de verschillende elementen voorwetenschap.

    Stuur deze vraag door

    Wat zijn privé-transacties?

    Transactie in een financieel instrument voor eigen rekening of ten behoeve van een derde op wiens beleggingen de betrokkene, anders dan uit hoofde van het verlenen van een beleggingsdienst, invloed uitoefent (artikel 1 van het Besluit Marktmisbruik Wft).

    Voorbeeld
    Jan B. is bestuurder van Pensioenfonds Copernicus. Naast een spaarrekening, belegt Jan privé in aandelen van een aantal beursgenoteerde ondernemingen en in het huisfonds van zijn bank. De transacties in deze aandelen en in het beleggingsfonds - die hij dus privé uitvoert - vallen beiden onder het begrip privé-transacties.
    Ook de beleggingstransacties van de vrouw van Jan B. vallen onder het begrip privé-transacties indien hij daadwerkelijk invloed uitoefent, doordat hij de beleggingen van zijn vrouw beheert.

    Stuur deze vraag door

    Wat wordt bedoeld met handel voor eigen rekening?

    Artikel 23 van het Besluit Marktmisbruik Wft stelt dat een instelling die handelt voor eigen rekening een administratie van deze transacties dient bij te houden. De administratie moet daarnaast voldoen aan de in het artikel genoemde eisen.

    In artikel 1:1 Wft staat vermeld dat  onder ‘handelen voor eigen rekening’ moet worden verstaan ‘met eigen kapitaal handelen in financiële instrumenten, hetgeen resulteert in het uitvoeren van transacties’.

    Het gaat dan om transacties die instellingen verrichten met eigen kapitaal en niet om transacties ten behoeve van cliënten en pensioendeelnemers (fondsbeheer). Achtergrond van artikel 23 is onder meer dat transparant dient te zijn hoe transacties verlopen als sprake is van meerdere afgescheiden vermogens met ieder hun eigen doelstelling. Voorkomen dient te worden dat transacties ten behoeve van de eigen onderneming bevoordeeld worden ten koste van transacties voor cliënten.

    Stuur deze vraag door

    Wat zijn de risico's omtrent uitbesteding van vermogensbeheer?

    Indien instellingen hun vermogensbeheer volledig uitbesteden, zullen de risico’s die instellingen lopen met betrekking tot ETGT in het algemeen geringer  zijn. In principe bestaat er in dat geval vooraf geen invloed op de door de vermogensbeheerder uitgevoerde transacties in financiële instrumenten. De kans bestaat dat instellingen vanuit de optiek dat het vermogensbeheer is uitbesteed, er dus vanuit gaan dat ETGT niet voor hen bedoeld is. Voorwetenschap en/of belangenconflicten kunnen ook bij uitbesteding nog steeds optreden.

    Voorbeeld 
    Hoewel het vermogensbeheer is uitbesteed, blijkt uit de gegeven antwoorden en toelichtingen in het self assessment dat in meer of mindere mate door instellingen nog steeds invloed1 wordt uitgeoefend. Veelal is de mate van invloed vastgelegd in een mandaat of beheerovereenkomst. Afhankelijk van hoe het mandaat of de gemaakte afspraken luiden, kan ETGT nog steeds een rol spelen. 

    1 In de praktijk zal dit veelal door bestuurders of door een beleggingscommissie zijn.

    Stuur deze vraag door

    Biedt de AFM een modelgedragscode aan?

    Nee. Wel hebben de brancheorganisaties een modelcode opgesteld. De AFM heeft hier geen hand in, maar juicht dit initiatief tot zelfregulering toe.

    Stuur deze vraag door

    Wat moet ik doen bij incidentele grote transacties?

    Incidentele grote transacties, bijvoorbeeld als gevolg van rebalancing of het wijzigen van portfoliomanager of beleggingsstrategie, kunnen een bron zijn van risico’s. De kans dat er sprake is van voorwetenschap kan hierdoor toenemen. U dient zich van dergelijke risico’s bewust te zijn en dit ook mee te nemen in uw risicoanalyse. U dient vervolgens gepaste maatregelen te treffen om de aanwezige risico’s te ondervangen.

    Stuur deze vraag door

    Wanneer val ik onder de vrijstelling?

    In de Wft is de vrijstellingsregeling komen te vervallen, zodat in principe elke onderneming als bedoeld in artikel 5:68 Wft een minimum aantal maatregelen dient te treffen. Ondernemingen die in 2006 op grond van artikel 18a Vrijstellingsregeling Wte 1995 waren vrijgesteld van het effectentypisch gedragstoezicht, dienen inmiddels aan deze vereisten te voldoen. De € 20 miljoen transactiedrempel uit de oude vrijstelling speelt nog wel een rol bij de verplichting tot een de gedragscode voor privé-transacties (Zie artikel 24 van het Besluit Marktmisbruik Wft).

    Stuur deze vraag door

    Wat wordt bedoeld met een insiderregeling?

    Met de insiderregeling wordt bedoeld de gedragscode voor privé-transacties door aan de onderneming verbonden personen, als bedoeld in artikel 24 Besluit marktmisbruik Wft.

    Stuur deze vraag door

    Wat is een uitgevende instelling?

    Een uitgevende instelling is een instelling die bijvoorbeeld aandelen of obligaties uitgeeft of dit van plan is te doen.

    In hoofdstuk 5.4 van de Wft en de daarop berustende bepalingen wordt, in afwijking van artikel 1:1 Wft, verstaan onder uitgevende instelling:

    1. rechtspersoon, vennootschap of instelling die financiële instrumenten heeft uitgegeven als bedoeld in artikel 5:56, eerste lid, onderdeel a of b, of degene op wiens voorstel een koopovereenkomst inzake een financieel instrument, niet zijnde een effect, tot stand is gekomen; of
    2. rechtspersoon, vennootschap of instelling die voornemens is financiële instrumenten uit te geven als bedoeld in artikel 5:56, eerste lid, onderdeel a of b, of degene die een koopovereenkomst inzake een financieel instrument, niet zijnde een effect, voorstelt.
    Stuur deze vraag door

    Wat is een gekwalificeerde deelneming?

    Een belang van ten minste tien procent in een onderneming. 

    Meer specifiek luidt de definitie volgens artikel 1.1 van de Wft: 
    “een rechtstreeks of middellijk belang van ten minste tien procent van het geplaatste kapitaal van een onderneming of het rechtstreeks of middellijk kunnen uitoefenen van ten minste tien procent van de stemrechten in een onderneming, of het rechtstreeks of middellijk kunnen uitoefenen van een daarmee vergelijkbare zeggenschap in een onderneming, waarbij bij het bepalen van het aantal stemrechten dat iemand in een onderneming heeft, tot diens stemrechten mede worden gerekend de stemmen waarover hij beschikt of geacht wordt te beschikken op grond van artikel 5:45”.

    Stuur deze vraag door