Terug

Vijf jaar toezicht marktmisbruik: koersgevoelige informatie sneller openbaar, internationaal speelveld van toenemend belang

Rapport Dit bericht is ouder dan 3 jaar. De inhoud kan hierdoor niet meer actueel zijn.

De AFM heeft het toezicht op marktmisbruik de afgelopen vijf jaar stevig op de kaart gezet. Stonden de eerste jaren vooral in het teken van het uitleggen van de regels, anno 2010 is de norm voor het tijdig publiceren van koersgevoelige informatie voor de meeste marktpartijen duidelijk. Discussies gaan vooral nog over technische interpretaties. Door de eerdere publicatie van koersgevoelige informatie is de kans op handel met voorwetenschap verkleind, met name bij persberichten over fusies en overnames.

Uit het rapport 'Vijf jaar toezicht op Marktmisbruik' blijkt, dat de AFM in de afgelopen vijf jaar meer dan 250 onderzoeken heeft uitgevoerd naar mogelijk marktmisbruik en meer dan dertig keer aangifte gedaan. De AFM heeft ook handhavend opgetreden, zowel tegen bedrijven die koersgevoelige informatie niet op tijd publiceerden, tegen beleggers die handelden met voorwetenschap als ook tegen meldingsplichtigen die hun transacties niet tijdig bij de AFM hadden gemeld. Daarnaast heeft de AFM zo’n dertig keer gebruik gemaakt van haar bevoegdheid om de handel in financiële instrumenten te onderbreken.

Verschillende onderzoeken naar de handel met voorwetenschap werden afgerond en overgedragen aan het Openbaar Ministerie. In enkele grote overnamezaken heeft de AFM intensief samengewerkt met Europese collega-toezichthouders. In deze dossiers waren oplopende koersen bij overnamebiedingen reden voor onderzoek. Inmiddels is in verschillende landen aangifte gedaan tegen deze partijen. Behalve door de AFM is ook door een aantal toezichthouders in andere landen aangifte gedaan.

Met invoering van de marktmisbruikrichtlijn in de Nederlandse wetgeving kwam in oktober 2005 een aantal nieuwe gebods- en verbodsbepalingen onder het toezicht van de AFM. De belangrijkste twee vernieuwingen waren:

  1. uitbreiding van het verbod op marktmanipulatie; en 
  2. het toezicht van de AFM op het onverwijld openbaar maken van koersgevoelige informatie.

Koersgevoelige informatie
Onderzoek naar valse en verkeerde informatie die bewust in de markt wordt gebracht, blijft een van de aandachtspunten van de AFM. Marktintegriteit is van groot belang voor het vertrouwen en daarmee het goed functioneren van de markten in financiële instrumenten en de bescherming van de beleggers. Wanneer vertrouwen ontbreekt, kan dit tot gevolg hebben dat beleggers en kapitaalvragers niet langer bereid zijn actief te handelen op deze markten. Het belang van gelijke - niet gemanipuleerde - informatie voor beleggers heeft bij de AFM de afgelopen vijf jaar voorop gestaan. De AFM heeft daarom regelmatig contact gehad met marktpartijen en meerdere leidraden (guidance) gepubliceerd over verschillende onderwerpen op het gebied van marktmisbruik.

Veel aandacht is besteed aan het creëren van een level playing field, waarbij koersgevoelige informatie zo snel mogelijk gepubliceerd moet worden. De AFM constateert wel dat in sommige gevallen erg veel mensen bij dergelijke informatie worden betrokken voordat deze informatie openbaar is gemaakt. Dit kan risico’s met zich meebrengen, zoals het voortijdig uitlekken van informatie. De AFM zal hier de komende tijd onverminderd aandacht aan besteden.

De technologische innovatie in combinatie met de toename van het aantal handelsplaatsen vereist dat de AFM een elektronisch detectie & analysesysteem hanteert om verdachte transacties te identificeren. Op grond van modellen worden dagelijks alerts gegenereerd die duiden op mogelijke marktmanipulatie en handel met voorwetenschap. Op deze manier kan de AFM gericht bepaalde vormen van marktmisbruik opsporen. De AFM zal in de komende jaren meer nadruk leggen op het statistisch analyseren van transacties en koersbewegingen en met algoritmes zoeken in de gerapporteerde transacties.

Verspreide handel
Door de invoering van de Markets in Financial Instruments Directive (MiFID) in 2007 vindt de handel in effecten nu plaats op meerdere handelsplatformen, waardoor ook de AFM haar toezicht heeft moeten uitbreiden. Daarnaast zorgt de internationalisering van de kapitaalmarkten voor meer complexiteit en vervlechting van financiële sectoren. Dit vereist verdere integratie en harmonisatie van het Europese toezicht op marktmisbruik en internationale samenwerking bij onderzoeken.

Om in een versnipperde markt goed toezicht te houden en doorlooptijd van onderzoeken naar marktmisbruik te verkorten, vindt de AFM het noodzakelijk dat er een verplichte cliëntenidentificatie komt. Met zo’n 'client-ID' kan de AFM gerichter en efficiënter onderzoek doen naar marktmisbruik. Daarmee worden individuele handelspatronen eenvoudiger te traceren en kunnen opvallende handelspatronen beter herleid worden naar de verantwoordelijke partij of persoon.

Om beter in staat te zijn een informatielek op te sporen en te weten welke partijen betrokken zijn, bepleit de AFM daarnaast dat ondernemingen verplicht worden bij de AFM te melden wanneer zij rechtmatig uitstel nemen koersgevoelige informatie te publiceren. Dit heeft als voordeel dat de AFM verhoogde aandacht kan hebben voor de koersen en volumes van de financiële instrumenten van deze onderneming.

Bijzondere omstandigheden
De bijzondere omstandigheden tijdens de kredietcrisis hebben de AFM genoodzaakt maatregelen te nemen tegen short selling van aandelen van financiële instellingen, mede op grond van het risico op koersmanipulatie. Short selling vond eveneens op de Europese staatsobligatiemarkt plaats. De AFM heeft echter in haar rapport ‘De staatsobligatiemarkt in Europees perspectief’ uit augustus 2010 geconcludeerd dat er geen aanwijzingen zijn dat marktpartijen de obligatiemarkt hebben gemanipuleerd.

Sinds de invoering van de marktmisbruikrichtlijn is het aantal meldingsplichtige belangen in Nederland afgenomen. Met de komst van de Wmz 2006 is het meldingenregime op enige punten aangepast. Naast de meldingsplicht van substantiële belangen dient er naar de mening van de AFM ook verplichting te komen tot melding van economische belangen (‘longposities’) die de houder ervan in de gelegenheid stelt invloed uit te oefenen in de uitgevende instelling. Dit zou beleggers nog meer inzicht geven in de eigendomsverhoudingen binnen een beursgenoteerde onderneming.

Herziening richtlijn Marktmisbruik
Op dit moment staat de Europese Unie aan de vooravond van een herziening van de richtlijn Marktmisbruik. Er zijn veel ontwikkelingen geweest in de markt sinds de implementatie van de richtlijn. In het rapport schetst de AFM een beeld van vijf jaar toezicht op marktmisbruik waarbij zowel wordt ingegaan op het gedrag van partijen in de markt, als op de manier waarop de handel verloopt.

De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten.

Als onafhankelijke gedragstoezichthouder dragen wij bij aan duurzaam financieel welzijn in Nederland.

Informatie delen

Delen via: deel