Terug

Eerste onderzoek beweegredenen cryptobezitters in Nederland

De AFM heeft eind 2017 en begin 2018 onderzoek gedaan onder 885 cryptobezitters. Zij blijken over het algemeen beheerst om te gaan met crypto’s en ICO’s (Initial Coin Offerings). Slechts 1% van de investeerders komt daadwerkelijk in de problemen bij een koersval. Dat blijkt uit nieuw AFM-onderzoek onder cryptobezitters, waarin zij voor het eerst naar hun achtergrond en beweegredenen zijn gevraagd.

Cijfers

  • Ruim tweederde (69%) van de crypto-investeerders heeft een bedrag van minder dan €1000 ingelegd en slechts 2% speculeert met geleend geld.
  • Vrienden spelen een belangrijke rol bij de aanschaf van crypto’s. In 2016 koos 43% voor crypto’s op advies van vrienden; begin 2018 was dat al 82%.
  • Vooral latere instappers hebben crypto’s aangeschaft om snel geld te verdienen.
  • 80% van de cryptobezitters kent de waarschuwingen van de AFM en niet meer dan 10% heeft ooit aan een ICO meegedaan.

Crypto’s: alternatief betaalmiddel of hype?

Crypto’s zijn ontwikkeld als alternatieve munteenheden, maar werken in de praktijk niet zo. Bitcoin en Ethereum zijn bekende voorbeelden, maar er bestaan al ruim 1500 verschillende crypto’s.

De AFM en De Nederlandsche Bank (DNB) houden geen toezicht op deze crypto’s, omdat deze buiten het financiële systeem vallen. Als echter financiële producten of diensten worden gebaseerd op crypto’s of als crypto’s kwalificeren als een financieel instrument, dan vallen zij wél onder het toezicht van de AFM. Een voorbeeld hiervan is een beleggingsinstelling die belegt in crypto’s of een crypto die gelijk is te stellen aan een aandeel of obligatie. Beleggingsinstellingen moeten zelf een vergunning aanvragen om hun diensten aan te mogen bieden. Je kunt dit nagaan in ons register.

De AFM spreekt over crypto’s, en niet over cryptocurrencies of virtuele valuta, omdat deze geen alternatief zijn voor bestaande valuta.

Hoewel de Bitcoin in 2009 werd geïntroduceerd, werden crypto’s pas in 2017 populair bij het grote publiek. De hype rondom crypto’s in 2017 vertoont veel gelijkenis met andere beleggingshypes uit het verleden, die hebben geleid tot een klassieke zeepbel. De dynamiek is vergelijkbaar: een nieuwe technologie leidt tot hoge verwachtingen, een groeiend aantal beleggers stapt in en de waarde van de investering stijgt. Anderen horen de verhalen, zijn aanvankelijk sceptisch, maar raken ook geïnteresseerd als ze horen hoeveel geld hiermee wordt verdiend. Ook zij willen profiteren van de stijgende koersen, zonder dat zij oog hebben voor de risico’s.

Dit effect wordt versterkt doordat beleggers vooral succesverhalen delen en verlies uit schaamte verzwijgen. Nieuwe beleggers stappen vervolgens in omdat zij de boot niet willen missen. Deze dynamiek herhaalt zich totdat het moment komt dat de koersen te hoog zijn opgelopen. Ervaringen uit het verleden leren dat dit moment zich voor de meeste mensen onverwacht aandient. Dan knapt de bubbel en storten de koersen in. Begin 2018 was hier een goed voorbeeld van, toen er grote en snelle waardedalingen hebben plaatsgevonden.

Technologie

Crypto’s zijn gebaseerd op blockchain-technologie. Er bestaan veel varianten van een blockchain, waarvan de uitgifte van crypto’s de bekendste toepassing is. Veel blockchains hebben een open karakter. Iedereen met toegang tot internet kan gebruik maken van zo’n blockchain, bijvoorbeeld om transacties te verrichten. De deelnemers in het netwerk verifiëren vervolgens deze transacties, en nemen de valide transacties op in de blockchain.

Veel crypto’s worden door een algoritme met een vooraf bepaalde set aan regels ‘geproduceerd’ (maar dit is niet noodzakelijk het geval voor elke crypto). Hierbij worden cryptografische technieken gebruikt om de creatie van de eenheden te reguleren (het zogenoemde minen) en transacties te verifiëren op het decentrale blockchain-netwerk. Op een blockchain kunnen crypto’s, ICO’s en andere tokens ‘verhandeld’ worden.

Vooraf is bepaald hoeveel en op welke wijze de uitgifte van de crypto’s wordt gereguleerd. De zogenoemde miners ontvangen crypto’s als beloning voor het vinden van blokken. Hiervoor is veel computerkracht nodig. In deze blokken worden de transacties in bepaalde crypto’s opgenomen. Het blok wordt vervolgens toegevoegd aan de bestaande keten van blokken, ofwel blockchain. Doordat iedere deelnemer aan het netwerk een kopie heeft van deze keten, is het praktisch onmogelijk om te knoeien met de transacties die in de blokken zijn opgenomen.

De waarde van een crypto wordt bepaald door het bedrag dat online wordt betaald voor deze crypto. Het is zeer moeilijk dan wel onmogelijk om de fundamentele waarde van de meeste crypto’s te bepalen.

Wat zijn de risico’s?

Crypto’s hebben spectaculaire groeispurten en even extreme dalingen doorgemaakt, juist omdat het zo moeilijk is er een gefundeerde waarde aan toe te kennen. Investeren in crypto’s brengt grote risico’s met zich mee. De AFM heeft meerdere malen gewaarschuwd voor deze risico’s.

Crypto’s zijn kwetsbaar voor oplichting en fraude. De combinatie van een hype met het anonieme en grensoverschrijdende karakter van blockchaintechnologie maakt geavanceerde vormen van een traditioneel piramidespel mogelijk die moeilijk zijn te herkennen. Door de grote toename in populariteit kunnen aanbieders met frauduleuze bedoelingen makkelijker hun slag slaan. Hierdoor kunnen cryptobeleggers hun volledige inleg verliezen.

Door de toename in populariteit en de explosieve prijsstijgingen en dalingen vertonen crypto’s overeenkomsten met een klassieke zeepbel. Bij een zeepbel kunnen de prijzen lange tijd oplopen. Een kleine gebeurtenis, zoals bijvoorbeeld een negatief nieuwsbericht, kan echter de bel ineens uiteen laten spatten. De prijzen kunnen hierdoor onverwachts en snel instorten. Begin 2018 was hier een goed voorbeeld van.

Crypto’s vallen buiten het toezicht van de AFM en DNB, enkele uitzonderingen daargelaten. Consumenten die investeren in crypto’s beleggen buiten toezicht en lopen dus meer risico.

De markt voor crypto’s is jong en complex. Dit maakt het zeer onvoorspelbaar hoe deze zich in de toekomst ontwikkelt. De koersen van crypto’s kunnen tientallen of zelfs honderden procenten per dag fluctueren. Bovendien bestaat een reëel risico dat de waarde van crypto’s permanent naar nul daalt.

Crypto’s zijn kwetsbaar voor cybercrime vanwege hun virtuele karakter Het is mogelijk dat anderen door een hack toegang krijgen tot jouw wallet, waardoor je je crypto’s kunt verliezen.

Als je het wachtwoord verliest van je digitale wallet, is deze op geen enkele manier meer toegankelijk. Dit betekent dat je je crypto’s voorgoed kwijt bent.

Veel crypto’s worden weinig verhandeld. Dit maakt ze kwetsbaar voor koersmanipulatie, bijvoorbeeld door kunstmatige opdrijving van de prijs.

De AFM raadt consumenten af om te investeren in crypto’s vanwege de grote risico’s en het feit dat de meeste crypto’s buiten toezicht vallen. 

Informatie delen

Delen via: deel