Persbericht 24/09/26

Financiële zaken lang niet altijd op de voorgrond bij consumenten

Nederlanders houden hun financiën lang niet altijd actief tegen het licht. Veel mensen weten bijvoorbeeld niet of zij bepaalde verzekeringen hebben, hoe hun pensioen is geregeld of welke mogelijkheden hun betaalrekening biedt. Tegelijkertijd doet AI zijn intrede bij financiële keuzes: één op de zeven Nederlanders gebruikte het afgelopen jaar een AI-tool voor hulp bij financiële zaken. Gebruikers en niet-gebruikers verschillen daarbij duidelijk in hun oordeel over de betrouwbaarheid van financiële informatie en advies van AI. Dat blijkt uit de Consumentenmonitor 2026 van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

In het kort

Financiële zaken zijn niet altijd top-of-mind
AI wordt onderdeel van financiële keuzes
Nieuwe ontwikkelingen bieden gemak én risico's

"De meeste consumenten zijn niet dagelijks bezig met hun bankrekening, verzekeringen of andere financiële producten. Daar moet je bij consumentenbescherming rekening mee houden. Niet door van mensen te verwachten dat zij anders gaan handelen, maar door ervoor te zorgen dat producten, informatie en keuzeomgevingen aansluiten bij hoe mensen daadwerkelijk keuzes maken", zegt AFM-voorzitter Laura van Geest.

Financiële zaken zijn niet altijd top-of-mind

De Consumentenmonitor laat zien dat financiële onderwerpen niet altijd bij iedereen even scherp in beeld zijn. Bijna een kwart van de Nederlanders zegt zich bijvoorbeeld nog nooit te hebben verdiept in de eigen pensioensituatie. Onder 18- tot en met 34-jarigen loopt dit op tot meer dan vier op de tien. Ook weet ruim de helft van de niet-gepensioneerde pensioendeelnemers niet wat voor soort pensioenregeling zij hebben of hebben gehad. Verder blijken veel consumenten eerder gemaakte keuzes niet vaak opnieuw te beoordelen. Een ruime meerderheid van de Nederlanders met een inboedel- of aansprakelijkheidsverzekering is bijvoorbeeld al langer dan vijf jaar niet gewisseld van verzekeraar (68%).

AI wordt onderdeel van financiële keuzes

Een recente ontwikkeling is het gebruik van AI-tools bij financiële vragen en beslissingen. Ongeveer één op de zeven Nederlanders heeft het afgelopen jaar een AI-tool gebruikt voor hulp bij financiële zaken. Zij zetten AI vooral in om financiële informatie beter te begrijpen en verschillende mogelijkheden te vergelijken. Het vertrouwen in financiële informatie en advies van AI verschilt duidelijk tussen gebruikers en niet-gebruikers. Van de gebruikers beschouwt bijna drie op de tien deze informatie of dit advies over het algemeen als betrouwbaar (29%). Onder de niet-gebruikers is dat aandeel veel lager (6%).

Nieuwe ontwikkelingen bieden gemak én risico's

Daarnaast zien we dat financiële producten steeds vaker onderdeel worden van online aankoopprocessen. Een voorbeeld daarvan is embedded insurance: een verzekering die direct en geïntegreerd wordt aangeboden tijdens de aankoop van een product of dienst. Een op de tien Nederlanders sloot in de afgelopen twaalf maanden bij de aankoop van een product of dienst direct via de aanbieder een verzekering of extra garantie af.

Digitale ontwikkelingen brengen ook frauderisico's met zich mee. Eén op de zeven Nederlanders geeft aan wel eens vermoedens van beleggingsfraude te hebben gehad (14%). Een kleiner deel zegt daadwerkelijk geld te hebben verloren door beleggingsfraude (2%). Slechts een beperkt deel meldt dit vervolgens bij de politie (3%) of een toezichthouder (2%). Daardoor blijft een deel van de vermoedelijke fraude buiten beeld.

Achtergrond: Consumentenmonitor helpt AFM al ruim 20 jaar om toezicht aan te laten sluiten bij de praktijk

Meer weergeven

De AFM onderzoekt met de Consumentenmonitor sinds 2004 het gedrag, de ervaringen en de opvattingen van Nederlandse consumenten op de financiële markten. Het jaarlijkse onderzoek richt zich op de Nederlandse bevolking en specifieke groepen, zoals beleggers, hypotheekbezitters en cryptogebruikers. De Consumentenmonitor biedt inzicht in hoe consumenten omgaan met sparen, lenen, beleggen, verzekeren, betalen en pensioen, en volgt daarnaast actuele ontwikkelingen zoals het gebruik van AI bij financiële keuzes.

Door structureel te onderzoeken hoe consumenten financiële producten gebruiken, begrijpen en ervaren, ontstaat een realistischer beeld van waar risico’s kunnen ontstaan en hoe deze kunnen worden aangepakt. Door ontwikkelingen over langere tijd zichtbaar te maken, helpt de Consumentenmonitor de AFM bovendien om toezicht beter aan te laten sluiten bij hoe consumenten in de praktijk financiële keuzes maken.