Terug

Zorgplicht

Veelgestelde vragen voor Zorgplicht

Zijn er verschillen in zorgplicht bij verschillende diensten?

De zorgplicht van de effecteninstelling, waarmee invulling wordt gegeven aan het algemene beginsel dat een effecteninstelling moet handelen in het belang van haar cliënt, hangt mede af van het cliëntenprofiel en de diensten die verricht worden. De zorgplicht m.b.t. één soort dienst kan dus ook verschillen al naar gelang
het soort cliënt. De zorgplicht om de karakteristieken van vermogensbeheer uit te leggen zal bij een onervaren nieuwe cliënt anders liggen dan bij een zeer ervaren nieuwe cliënt. Voor wat betreft de soort dienstverlening kan grofweg een onderscheid worden gemaakt tussen de volgende diensten: 'execution only' (bijv. via  beursorderlijnen of internet), advies-diensten waarbij cliënten (mede) geadviseerd worden en vermogensbeheer. Deze diensten worden in een aantal voorbeelden uitgewerkt.

Profiel Execution only via internet

Wanneer de effecteninstelling zich bij haar dienstverlening beperkt tot het doorgeven of uitvoeren van door de cliënt uitdrukkelijk op eigen initiatief via internet gegeven orders, kan zij een beperkt profiel opstellen. De effecteninstelling kan het profiel in kaart brengen door de cliënt (elektronisch) een aantal vragen te stellen, door middel van een vragenlijst. Zij legt in ieder geval de beleggersdoelstellingen, -ervaring en de risicobereidheid van de cliënt vast, teneinde vast te stellen of de dienst wel geschikt is voor deze cliënt en wat de reikwijdte van de dienst zou moeten zijn (bijv.wel of geen opties).

Zorgplicht Execution only via internet


Indien de 'execution only'-dienst niet aansluit bij het profiel, moet de cliënt expliciet op de risico's van dit feit gewezen worden. Daarnaast informeert de effecteninstelling de cliënt die weinig of geen kennis en ervaring heeft met beleggen in het algemeen en/of in bepaalde soorten effecten (bijv. opties en futures), over de risico's hiervan en de risico's van execution only. Bij execution only transacties hoeft de effecteninstelling de transacties niet meer vooraf te toetsen aan het profiel. Uiteraard vereist de zorgplicht tenslotte dat de cliënt over voldoende saldo beschikt voor de opgegeven order en er uitvoering wordt gegeven aan de 'best-execution'-regel.

Profiel Adviescliënt/Vermogensbeheer


De effecteninstelling stelt een uitgebreid profiel op. Primair worden de beleggingsdoelstellingen vastgesteld, zodat de advisering dan wel het vermogensbeheer daarop afgesteld kan worden. Bij de financiële positie van de belegger moet o.a. gekeken worden naar de vermogenssamenstelling, het bepalen van de liquiditeitsbehoefte en het vermogen om risico's te dragen. Bij de risicobereidheid van de cliënt stelt de instelling vast welk risico de cliënt wenst te lopen bij haar beleggingen in relatie tot de beleggingsdoelstellingen. De aanwezige effectenkennis en de ervaring met de handel van de cliënt worden tenslotte ook vastgelegd.

Zorgplicht Adviescliënt


Het advies dient altijd in overeenstemming met het profiel te zijn. Uitgangspunt is dat de cliënt bewust moet worden gemaakt van de mogelijke consequenties van het advies. Het gegeven advies moet derhalve in verhouding staan tot de ervaring van de cliënt met beleggen en het risico dat de cliënt wenst te lopen. De instelling toetst verder of de cliënt over voldoende saldo beschikt voor het uitvoeren van de geadviseerde order.

Zorgplicht Vermogensbeheer


Bij vermogensbeheer geldt het uitgangspunt dat de effecteninstelling als een goede huisvader om moet gaan met het beheren van de gelden en middelen van de cliënt. Het beheer dient in overeenstemming te zijn met het cliëntenprofiel en de beheersovereenkomst, waarbij met name de doelstellingen en de risicobereidheid van de cliënt prominent op de voorgrond moeten staan. Uitgangspunt is verder dat de cliënt zich bewust is van de mogelijke consequenties van het beheer en de risico?s die de cliënt loopt. De zorgplicht om de karakteristieken van vermogensbeheer uit te leggen zal bij een cliënt met weinig kennis en ervaring ruimer liggen dan bij een zeer ervaren cliënt. Stuur deze vraag door

Wat is een cliëntenprofiel?

Centraal bij het opstellen van het cliëntenprofiel staan: de financiële positie, de ervaring met beleggingen en de beleggingsdoelstellingen. Het uitgangspunt bij het opstellen en het vastleggen van het cliëntenprofiel is dat de effecteninstelling moet handelen in het belang van haar cliënt en mede daarom kennis moet nemen van het cliëntenprofiel.

Het profiel wordt grotendeels opgesteld met van de cliënt verkregen informatie. Bij voorkeur neemt de cliënt na het opstellen eveneens kennis van het profiel en wordt zij er op gewezen dat indien er wijzigingen optreden in haar profiel, het verstandig is dit te melden aan de effecteninstelling.

Het cliëntenprofiel heeft betrekking op de volgende (elkaar deels overlappende) onderdelen, waarbij de invulling kan variëren per soort dienst die de effecteninstelling aanbiedt:

  • Bij de financiële positie van de belegger kan o.a. gekeken worden naar de vermogenssamenstelling, het bepalen van de liquiditeitsbehoefte en het vermogen om risico's te dragen
  • Bij de risicobereidheid van de cliënt stelt de instelling op objectieve en eenduidige wijze vast of de cliënt zich bewust is van de risico's en welk risico de cliënt wenst te lopen bij haar beleggingen
  • Bij de (beleggings)ervaring van de belegger wordt de aanwezige effectenkennis (soort effecten en markten) en de ervaring met de handel vastgesteld
  • Bij de beleggingsdoelstellingen wordt vastgesteld welke doeleinden de belegger nastreeft: welke 'beleggershorizon' heeft de cliënt voor ogen, dient er een kapitaal beschikbaar te komen voor een toekomstig inkomen, een specifieke aankoop of wil men gewoon een extra rendement maken om zich bijv. een luxere vakantie te veroorloven.
Stuur deze vraag door

Mogen cliëntgegevens aan derden worden verstrekt?

Nee, niet zonder de uitdrukkelijke toestemming van de cliënt. Het verstrekken van informatie over cliënten, zoals rekeningnummers, saldo- en transactiegegevens, door de effecten(krediet)instelling aan derden, zoals cliëntenremisiers en andere partijen, is niet zonder meer toegestaan. 

Een effecteninstelling dient met iedere cliënt een schriftelijke overeenkomst te sluiten waarin onder meer is bepaald wat de rechten en verplichtingen van de cliënt en de instelling uit hoofde van de overeenkomst zijn en de wijze waarop de instructies van de cliënt en berichten van de instelling worden verstrekt en geadministreerd. Dit houdt onder meer in dat de cliënt er uitdrukkelijk mee dient in te stemmen dat zijn gegevens aan derden, waaronder cliëntenremisiers, worden verstrekt.

Het verstrekken van gegevens van cliënten aan derden kan voor de effecteninstelling als een recht uit hoofde van de overeenkomst worden aangemerkt en moet daarom in de cliëntenovereenkomst worden opgenomen.

Stuur deze vraag door

Moeten alle kosten duidelijk in reclame-uitingen naar voren komen?

Ja, het moet de belegger te allen tijde duidelijk zijn welke kosten hij of zij betaalt. Een in het toezicht regelmatig terugkerend onderwerp is de transparantie in informatieverstrekkingen (reclame-uitingen) bij het aanbieden van producten en/of het verrichten van effectendiensten. De AFM hecht groot belang aan transparantie in reclame-uitingen, omdat een klant zijn aankoopbeslissingen hierdoor vaak laat leiden.

Recentelijk is door de AFM een reclame-uiting beoordeeld van een effecteninstelling, die beleggingsfondsen aanbiedt via haar internetsite. Het instappen in deze beleggingsfondsen zou volgens de reclame-uiting gratis zijn. Dit suggereert dat op geen enkele wijze kosten in rekening worden gebracht. De cliënt zou de participatie in het beleggingsfonds derhalve tegen de intrinsieke waarde van het beleggingsfonds dienen te verkrijgen. Dit bleek niet zo te zijn. De "gratis" beleggingsfondsen werden aangeboden met een opslag op de intrinsieke waarde. De cliënt betaalde dus wel degelijk instapkosten en de effecteninstelling ontving hiervan een deel als retourprovisie. Het  instappen was derhalve niet gratis en de reclame-uiting geeft hierdoor volgens de AFM geen juist beeld en is daarom niet toegestaan.

Het moet de belegger te allen tijde duidelijk zijn welke kosten hij of zij betaalt. Het is een effecteninstelling bij het aanbieden van beleggingsfondsen wel toegestaan als zij vermeldt dat zij geen bemiddelingsprovisie in rekening brengt en voor de overige kosten verwijst naar de Financiële Bijsluiter (zie artikel 7 Nadere Regeling Financiële Bijsluiter 2002). Uiteraard is het verschaffen van duidelijkheid omtrent de kosten ook van toepassing indien een effecteninstelling andere producten aanbiedt waarvoor derden kosten in rekening brengen.

Een effecteninstelling dient met het vorenstaande rekening te houden bij informatieverstrekkingen aan beleggers.

Stuur deze vraag door