Terug

Clustermunitie investeringsverbod

Veelgestelde vragen over Clustermunitie investeringsverbod

Wat wordt verstaan onder adequate maatregelen?

Een financiële onderneming, als bedoeld in artikel 5:68 Wft, moet adequate maatregelen treffen om te voorkomen dat ze belegt in of leningen verstrekt aan bedrijven die onder het verbod vallen. Onder adequate maatregelen worden verstaan maatregelen die juridisch mogelijk zijn en die de financiële onderneming eenzijdig kan afdwingen. Hiervan is in ieder geval sprake indien een financiële onderneming voor eigen naam en rekening handelt, zelf een beleggingsinstelling beheert of zonder nadere advisering de expliciete opdracht van een cliënt krijgt om te beleggen in een onderneming die onder het verbod valt (de zogeheten "execution only" situatie).

De AFM is van mening dat de wettelijke formulering “het treffen van adequate maatregelen” een inspanningsverplichting is. Het verbod en de indicatieve lijst moeten goed verankerd zijn in de organisatie. De financiële onderneming moet voldoen aan de eisen voor integere en beheerste bedrijfsvoering. De interne beheersing moet zo zijn ingericht dat het verbod op adequate wijze in de organisatie is belegd. Dit kan door middel van interne rapportages, periodieke toetsing en de wijze waarop wordt omgegaan met inbreuken.
Een gebruikelijke en praktische manier om dat te doen is het hanteren van een uitsluitingslijst in combinatie met een ‘piepsysteem’, om na te gaan of er niet belegd is/wordt in verboden ondernemingen.

De AFM hanteert een indicatieve lijst van ondernemingen aan de hand waarvan de AFM toezicht houdt. In Self Assessments vraagt de AFM naar implementatie van artikel 21a Besluit marktmisbruik Wft.

De AFM benadrukt dat minimaal één keer per jaar moet worden gekeken of verboden ondernemingen ‘dicht staan’ in de transactie- en handelssystemen en dat als er nieuwe systemen worden geïmplementeerd ook wordt getest of dit nog steeds het geval is.

Stuur deze vraag door

Betreft de wettelijke regeling rond clustermunitie ook advisering?

Adviseren valt strikt genomen niet onder het bereik van de regels over clustermunitie.
Het verbod richt zich immers op het vermijden van het uitvoeren of laten uitvoeren van transacties, het verstrekken van leningen en het verwerven van niet vrij verhandelbare deelnemingen. Adviseren in de zin van artikel 1:1 Wft ziet hier niet op. De bedoeling van de wetgeving is echter wel dat financiële ondernemingen, bedoeld in artikel 5:68 Wft, beleid hierover ontwikkelen. Zo zal in voorkomende gevallen de passendheid van het advies ook in het licht van artikel 21a Besluit marktmisbruik Wft moeten worden beoordeeld. Stuur deze vraag door

Waar kan ik artikel 21a van het Besluit marktmisbruik Wft vinden?

Link naar artikel 21a Besluit Marktmisbruik Wft: wetten.overheid.nl/BWBR0020417 Stuur deze vraag door

Op welk niveau moet worden gekeken om te kijken of onder de 5% wordt gebleven?

De beoordeling of een door een derde beheerde beleggingsinstelling niet voor meer dan 5% belegt in ondernemingen die onder het investeringsverbod vallen, moet plaatsvinden op (sub)fondsenniveau en niet op parapluniveau.

Stuur deze vraag door

Wat is een cruciaal onderdeel van clustermunitie?

Van een cruciaal onderdeel is sprake indien het essentieel is voor het functioneren van de clustermunitie, of uitsluitend bestemd voor de productie van clustermunitie. Zogeheten dual use onderdelen, die ook te gebruiken zijn voor andere doeleinden dan clustermunitie, vallen daarmee buiten de reikwijdte van de bepaling.

Stuur deze vraag door

Hoe wordt omgegaan met de situatie, waarin belegd wordt in een dochtermaatschappij die, in tegenstelling tot de moedermaatschappij, niet in de clustermunitie zit?

Artikel 21a, tweede lid, Besluit marktmisbruik Wft verbiedt beleggingen in of leningen aan moedermaatschappijen van clustermunitiebedrijven wanneer de moedermaatschappij tenminste 50%  van het aandelenkapitaal bezit. Hoe wordt omgegaan met de omgekeerde situatie, waarin belegd wordt in een dochtermaatschappij die, in tegenstelling tot de moedermaatschappij, niet in de clustermunitie zit?

Een dochteronderneming wiens moedermaatschappij betrokken is bij clustermunitie, terwijl de dochteronderneming dat zelf niet is, valt niet onder het wettelijke verbod. Artikel 21a Besluit marktmisbruik Wft is namelijk een uitwerking van de door het Parlement gewenste “verbod op aantoonbare directie investeringen in de productie, verkoop en distributie van clustermunitie”. Dat laat onverlet dat financiële ondernemingen een eigen verantwoordelijkheid hebben en deze dochterondernemingen op hun uitgebreidere uitsluitingslijst kunnen opnemen. In dit voorbeeld mag uiteraard aan de bij clustermunitie betrokken moedermaatschappij geen lening worden verstrekt en er mag ook niet in belegd worden.

Stuur deze vraag door

Wat doet de AFM met de lijst in haar toezicht?

De AFM gebruikt een indicatieve lijst als ‘risicoradar’ in haar toezicht.

Maandelijks wordt informatie ingewonnen of financiële ondernemingen, bedoeld in artikel 5:68 Wft, posities in de uitgesloten ondernemingen hebben ingenomen. Als dat het geval is, dan neemt de AFM contact op met de financiële onderneming voor een toelichting. Het kan namelijk zo zijn dat de transactie is verricht onder één van de uitzonderingen van het verbod. De AFM treedt dus, net zoals bij andere onderdelen in haar toezicht, niet meteen naar buiten met de gedane constatering. Dit zal pas van toepassing zijn als een sanctietraject is doorlopen en definitief is.

In haar toezicht zal de AFM jaarlijks uitvraag doen in gesprekken met financiële ondernemingen en het verbod betrekken in zogenaamde Self Assesments.

De AFM zal handhavend optreden als niet kan worden uitgelegd waarom is geïnvesteerd in een onderneming die onder het verbod valt. De indicatieve lijst is niet statisch. Het is en blijft de verantwoordelijkheid van de financiële onderneming om te zorgen dat het verbod van artikel 21a Besluit marktmisbruik Wft wordt nageleefd.

Stuur deze vraag door

Welke maatregelen kan de AFM nemen bij overtreding?

De AFM kan bij een overtreding van het verbod:
  • Een boete opleggen met een basisbedrag van €500.000 tot €1 miljoen
  • Aangifte doen bij het Openbaar Ministerie
Stuur deze vraag door

Waar kan ik meer informatie vinden over het verbod?

Waar kunnen marktpartijen overtredingen van het verbod melden?

De melding kan worden gemaild via marketsupervision@afm.nl of telefonisch worden doorgeven aan de afdeling Market Supervision via telefoonnummer +31 (0)20 797 3777 Stuur deze vraag door

Wie vallen niet onder het verbod?

Clearinginstellingen, buitenlandse dochterondernemingen van financiële ondernemingen, natuurlijke personen en andere rechtspersonen dan financiële ondernemingen vallen NIET onder het verbod.

Clearinginstellingen vallen niet onder het verbod, omdat zij bij de afwikkeling van effectentransacties geen zicht hebben op de achterliggende ondernemingen.

Buitenlandse dochterondernemingen van financiële ondernemingen, natuurlijke personen en andere rechtspersonen dan financiële ondernemingen vallen buiten het verbod. De reden hiervoor is praktisch, in die zin dat verbod bij deze partijen niet goed te handhaven is.

Stuur deze vraag door

Wat wordt verstaan onder ‘redelijke termijn’ als bedoeld in artikel 21a, vierde lid, Besluit marktmisbruik Wft?

De wetgever heeft verder niet concreter gemaakt wat een redelijke termijn is, maar wel toegelicht wat eronder verstaan moet worden: ‘Wat een redelijke termijn is, zal afhankelijk zijn van de betrokken onderneming, de aard en duur van de investeringen en de mogelijkheden om aan verplichtingen een einde te maken. Ook is van belang of het naleven van de verplichting om financiële instrumenten, leningen, of niet vrij verhandelbare deelnemingen binnen een redelijke termijn van de hand te doen of te beëindigen, juridisch mogelijk en door een onderneming eenzijdig afdwingbaar is.’

De AFM gaat er vanuit dat als er nieuwe ondernemingen op de indicatieve lijst zijn gezet, de  gedane investeringen binnen een termijn van 6 maanden moeten zijn afgebouwd.

Onverhoopt gedane investeringen en/of verstrekte leningen in ondernemingen die onder het verbod vallen, de wettelijke uitzonderingen daargelaten, moeten onverwijld van de hand worden gedaan of worden beëindigd.

Stuur deze vraag door

Is het verbod van artikel 21a Besluit marktmisbruik Wft mede gericht op transacties in staatsleningen van dat land?

Een soevereine staat kan bezitter, fabrikant, distributeur en verkoper van door het Clustermunitieverdrag verboden clustermunitie zijn. Een soevereine staat kan ook een meerderheidsbelang hebben in een onderneming die clustermunitie produceert. Is het verbod van artikel 21a Besluit marktmisbruik Wft dan mede gericht op transacties in staatsleningen van dat land?

Het verbod is gericht op financiële ondernemingen als bedoeld in artikel 5:68 Wft, niet op soevereine staten.

Stuur deze vraag door

Hoe komt de lijst van verboden ondernemingen tot stand?

Jaarlijks komt de sector (representatief deel van marktpartijen en belangenorganisaties) op verzoek van de AFM bijeen om te komen tot een lijst van ondernemingen die onder het verbod zouden vallen.

Stuur deze vraag door

Zijn er ook uitzonderingen op het verbod?

Het verbod kent drie uitzonderingen. 

  1. Het is toegestaan om transacties gebaseerd op een index uit te voeren, maar alleen als die index voor minder dan vijf procent bestaat uit individuele ondernemingen die onder het investeringsverbod vallen. 
  2. Het verbod geldt ook niet voor transacties in door derden beheerde beleggingsinstellingen, indien de beleggingen van deze instellingen voor minder dan vijf procent bestaan uit individuele ondernemingen die onder het verbod vallen. 
  3. Verder mag worden geïnvesteerd in nauwkeurig omschreven projecten van een onderneming die onder het verbod valt, voor zover de financiering niet wordt gebruikt voor de productie, verkoop of distributie van clustermunitie.
Stuur deze vraag door

Hoe vaak wordt de lijst geüpdate?

De sector komt eenmaal per kalenderjaar bij de AFM bijeen om de indicatieve lijst te updaten. Dit gebeurt aan het einde van ieder kalenderjaar. De lijst die wordt opgesteld, geldt dan voor het kalenderjaar daarop volgend.

Stuur deze vraag door

Sinds wanneer geldt het verbod op investeren in clustermunitie en wie houdt toezicht?

Op 1 januari 2013 is het verbod in werking getreden. Sinds 1 april 2013 houdt de AFM toezicht op het verbod. Stuur deze vraag door

Wat houdt het verbod in?

Op grond van artikel 21a Besluit marktmisbruik Wft moet een in Nederland gevestigde financiële onderneming adequate maatregelen treffen om te voorkomen dat zij:

  1. transacties uitvoert of laat uitvoeren met als oogmerk een financieel instrument te verwerven of aan te bieden dat is uitgegeven door een onderneming die clustermunitie, of cruciale onderdelen daarvan, produceert, verkoopt of distribueert;
  2. leningen verstrekt aan een onderneming als bedoeld in onderdeel a;
  3. niet vrij verhandelbare deelnemingen in het kapitaal van een onderneming als bedoeld in onderdeel a verwerft.
Stuur deze vraag door

Wat wordt verstaan onder clustermunitie?

In artikel 21a, eerste lid, onder a, Besluit marktmisbruik Wft wordt voor de definitie van clustermunitie verwezen naar artikel 2, tweede lid van het Verdrag inzake clustermunitie.

Het Verdrag inzake clustermunitie is gepubliceerd in het Tractatenblad Jaargang 2009 nummer 45.
Volgens de definitie in artikel 2, tweede lid van het Verdrag wordt onder clustermunitie verstaan: “conventionele munitie die ontworpen is om explosieve submunities die elk minder wegen dan 20 kilogram te verspreiden of los te laten en omvat mede deze explosieve submunities”.

Drie munitiecategorieën zijn op grond van artikel 2, tweede lid, onder a t/m c uitgezonderd:

  1. munitie of submunitie die is ontwikkeld om vuursignalen, rook, pyrotechnische effecten of antiradarsneeuw af te geven of munitie die uitsluitend voor luchtafweer is ontworpen;
  2. munitie of submunitie die is ontworpen om elektrische of elektronische effecten te bereiken;
  3. munitie die, teneinde niet-onderscheidende effecten binnen het gebied en de risico’s van onontplofte submunities te vermijden, alle onderstaande kenmerken bezit:
    1. elk stuk munitie bevat minder dan tien explosieve submunities;
    2. elke explosieve submunitie weegt meer dan vier kilogram;
    3. elke explosieve submunitie is ontworpen om een enkel object (het doel) te detecteren en aan te vallen;
    4. elke explosieve submunitie is uitgerust met een elektronisch zelfvernietigingsmechanisme;
    5. elke explosieve submunitie is uitgerust met een elektronisch zelfdeactivatiemechanisme.

De link naar het Verdrag: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/trb-2009-45.html

De Engelse tekst is authentiek, daarna is een Nederlandstalige vertaling opgenomen.

Stuur deze vraag door

Wie vallen onder het verbod?

Het verbod geldt voor een in Nederland gevestigde financiële onderneming, zijnde een:
  • Bank;
  • Beheerder;
  • Beleggingsinstelling;
  • Beleggingsonderneming;
  • Financiële instelling;
  • Pensioenfonds;
  • Premiepensioeninstelling; of
  • Verzekeraar.
Het verbod is ook van toepassing op buitenlandse bijkantoren en verbonden agenten in het buitenland van deze partijen, maar alleen als het in Nederland gevestigde hoofdkantoor verantwoordelijk is voor de bedrijfsvoering.

Stuur deze vraag door