Terug

AFM pleit voor Europese maatregelen ter versterking van de staatsobligatiemarkt

Nieuws Dit bericht is ouder dan 3 jaar. De inhoud kan hierdoor niet meer actueel zijn.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft op verzoek van de minister van Financiën onderzoek gedaan naar de rol van speculatie in de crisis op de Europese staatsobligatiemarkt. De Tweede Kamer had de minister hier om verzocht.

In het tweede kwartaal van 2010 was er grote onrust op deze markt door de hoge staatsschuld en oplopende tekorten van Griekenland. De AFM heeft geen aanwijzingen gevonden dat marktpartijen de obligatiemarkt hebben gemanipuleerd. De ontwikkelingen in de markt waren een reactie op deze problemen, maar niet de oorzaak ervan.

De staatsobligatiemarkt is echter geen perfecte markt. De prijzen waartegen de obligaties worden verhandeld, zijn slechts gedeeltelijk inzichtelijk omdat een groot deel van de handel onderhands plaatsvindt. Hierdoor kunnen marktpartijen niet altijd goed inschatten welke prijs ze voor een obligatie moeten betalen. CDS-prijzen worden soms gebruikt om de prijs van obligaties te bepalen, maar kunnen een vertekend beeld geven van de onderliggende waarde en de risico’s op de obligatiemarkt.
Ook voor de toezichthouder is de markt slechts gedeeltelijk inzichtelijk. De AFM heeft momenteel geen zicht op de posities en strategieën van marktpartijen, en kan daarom pas achteraf beoordelen wat de oorzaak van marktbewegingen is en of ingrijpen noodzakelijk is.
Ten slotte is het voor marktpartijen niet eenvoudig om de risico’s waar zij aan blootgesteld zijn met CDS en andere derivaten goed te identificeren en te beheersen. Dit is het gevolg van de gefragmenteerde marktinfrastructuur met haar grote aantal verschillende contracten en samenwerkingsverbanden.

Volgens de AFM zijn er zeker mogelijkheden om deze aspecten van de staatsobligatiemarkt te verbeteren. Zij is voorstander van geharmoniseerde Europese regelgeving om deze verbeteringen te bewerkstelligen en werkt in Europees verband actief aan een aantal initiatieven. Deze regelgeving moet tot transparantere handelsprijzen voor beleggers leiden, de inzichtelijkheid van de omvang van significante shortposities voor de toezichthouder vergroten en centrale verhandeling bevorderen.

De AFM is overigens geen voorstander van beperkende maatregelen ten aanzien van short selling of het kopen van ongedekte Credit Default Swaps. Deze maatregelen worden genoemd omdat ze speculatie zouden tegengaan, maar de AFM meent dat ze eerder de prijsvorming verslechteren en de mogelijkheden voor het afdekken van risico’s beperken.

Rapport
Deze conclusies staan in het rapport De staatsobligatiemarkt in Europees perspectief dat de AFM vandaag heeft gepubliceerd. Het rapport gaat in op de redenen voor de onrust op de financiële markten met betrekking tot de staatsschuld van enkele eurolanden en de maatregelen die zijn getroffen om de markten tot rust te brengen. Griekenland heeft al jaren een hoge staatsschuld en hoge tekorten. Toen bleek dat de Griekse tekorten hoger waren dan gedacht, gingen marktpartijen in het kader van hun risicomanagement kritisch kijken naar de toegenomen risico’s van beleggingen in staatsobligaties van Griekenland en andere EU-landen in hun portefeuille. Deze verandering van de risicoperceptie leidde tot onrust op de financiële markten. De financiële maatregelen die door de EU, het IMF en de ECB getroffen zijn, hebben de rust op de markten in zekere mate doen terugkeren.

Short selling
Short selling is het verkopen van effecten zonder deze effecten in bezit te hebben. Short selling verbetert de prijsvorming op de markt doordat negatieve verwachtingen sneller in de prijzen worden verwerkt. Ook stelt het marktpartijen in staat de risico’s op hun beleggingen af te dekken (hedgen). Doordat short selling de prijsvorming bevordert, kan het de prijsbewegingen op de staatsobligatiemarkt versterken.

In Duitsland zijn naar aanleiding van de staatsschuldcrisis maatregelen afgekondigd tegen short selling. Deze lijken de onrust op de markt te hebben vergroot.

Credit Default Swaps
Credit Default Swaps (CDS), vergelijkbaar met kredietverzekeringen, hebben een functie op de staatsobligatiemarkt. Beleggers kunnen een CDS inzetten om risico’s af te dekken of om direct te gebruiken in hun handelsstrategie. De prijzen van deze ‘swaps’ kunnen worden gebruikt bij het bepalen van de prijzen van staatsobligaties, met name bij staatsobligaties die weinig verhandeld worden. Op de CDS-markt is een klein aantal grote spelers actief en zijn de prijzen waartegen gehandeld wordt maar beperkt inzichtelijk. Daardoor functioneert de prijsvorming niet altijd optimaal en geeft de prijs soms een vertekend beeld van het risico van de onderliggende obligatie.

Ontstaan onrust staatsobligatiemarkt
De AFM meent dat de onrust op de staatsobligatiemarkt in 2010 is ontstaan uit zorgen over de kredietwaardigheid van een aantal eurolanden. Hoge staatsschulden, zwakke begrotingsdiscipline en een economische recessie leidden tot twijfel over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van enkele eurolanden. De AFM heeft geen aanwijzingen dat marktpartijen de obligatiemarkt hebben gemanipuleerd. De ontwikkelingen in de markt waren een reactie op de problemen van met name Griekenland, maar zijn niet de oorzaak geweest van de onrust. De AFM is dan ook geen voorstander van beperkende maatregelen ten aanzien van short selling of het kopen van ongedekte Credit Default Swaps.

Conclusies en aanbevelingen
De staatsobligatiemarkt is geen perfecte markt. De AFM doet op basis van de bevindingen uit het rapport aanbevelingen om de werking van de staatsobligatiemarkt te verbeteren. De AFM is voorstander van geharmoniseerde Europese regelgeving die de transparantie en de infrastructuur van de staatsobligatiemarkt verbetert en het toezicht versterkt. Om deze reden neemt de AFM deel aan een aantal Europese initiatieven op bovengenoemde gebieden. De AFM pleit voor maatregelen die gericht zijn op het vergroten van de transparantie voor marktdeelnemers en toezichthouder en het verbeteren van de infrastructuur.

De AFM heeft dit rapport geschreven vanuit haar taak om bij te dragen aan eerlijke en efficiënte kapitaalmarkten. Zij kijkt hierbij zowel naar het gedrag van partijen op die markten, als naar de wijze waarop de handel verloopt. Het onderzoek is daarom niet alleen gericht op marktmanipulatie, maar op de werking van de staatsobligatiehandel als geheel. In aanvulling op bovenstaande beoogt dit rapport inzicht te verschaffen in het functioneren van de markt voor staatsobligaties en in de mogelijkheden voor verbetering van deze markt.

De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten.

Als onafhankelijke gedragstoezichthouder dragen wij bij aan duurzaam financieel welzijn in Nederland.

Informatie delen

Delen via: deel