Terug

‘Psychologie van toezicht’ werpt nieuw licht op regelnaleving en ethisch gedrag in organisaties

Nieuws

Elianne-van-Steenbergen-400

Hoe worden mensen in organisaties gestimuleerd ‘het goede’ te doen, ook wanneer niemand kijkt? Dit is de centrale vraag in de oratie van Elianne van Steenbergen, die zij maandag 7 december uitsprak, voor de aanvaarding van haar ambt als bijzonder hoogleraar in de Psychologie van Toezicht. De leerstoel is begin dit jaar ingesteld door de Universiteit Utrecht en de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

In het kort 

  • Oratie hoogleraar ‘Psychologie van toezicht’
  • Psychologische lens op regelnaleving
  • Misverstanden over gedrag en cultuur in organisaties
  • Toezichthouders kunnen aanpak effectiever maken
  • Onderzoek naar gedrag en cultuur door AFM

Psychologische lens op regelnaleving

Van Steenbergen kijkt vanuit een psychologische lens zowel naar het gedrag van mensen in organisaties, als naar de invloed van toezichthouders hierop; wat stimuleert medewerkers om de regels na te leven en wat werkt juist averechts? Ze richt zich daarbij op de directe sociale context waarbinnen regelnaleving of -overtreding plaatsvindt; gedrag en cultuur in organisaties. Van oudsher wordt naleving vooral vanuit een economische of juridische blik bekeken.

Misverstanden over gedrag en cultuur in organisaties

In haar oratie benoemt ze verschillende misverstanden hierover. Bij wangedrag wordt dit vaak aan persoonlijke kenmerken toegeschreven. Maar de werkomgeving of het klimaat binnen organisaties hangen veel sterker samen met onethisch gedrag. Ook het idee dat cultuur in een organisatie volstrekt ongrijpbaar is, berust op een misverstand. Er is steeds meer informatie beschikbaar over waar bijvoorbeeld psychologische veiligheid uit bestaat en hoe je dit kunt meten en veranderen.

Toezichthouders kunnen aanpak effectiever maken

Toezichthouders kunnen in hun aanpak en communicatie beter aansluiten bij de redenen waarom mensen niet naleven, om effectief te zijn. Het ‘weten, willen, kunnen-model’ kan hierbij nog steeds verrassende inzichten bieden, aldus Van Steenbergen: ‘Dan kom je er bijvoorbeeld achter dat medewerkers de regels wel kennen en willen naleven, maar zaken als: een hoge targetdruk, ICT-systemen of de wijze van beoordelen, hen daar in hun beleving vanaf houden’.

Onderzoek naar gedrag en cultuur door AFM

De AFM doet sinds 2016 onderzoek naar gedrag en cultuur bij financiële ondernemingen. Hierdoor ontstaat beter inzicht in de factoren die belemmeren of stimuleren dat zij het klant- of publieke belang centraal stellen. Van Steenbergen werkt bij de AFM als senior toezichthouder in het team Gedrag & Cultuur binnen het Expertisecentrum. Bij de UU is zij verbonden aan de onderzoeksgroep Organisatiegedrag van Universiteitshoogleraar Prof. Dr. Naomi Ellemers.

Journalisten kunnen contact opnemen met Daniëlle de Jong, woordvoerder AFM, via 020 797 2129 of via danielle.de.jong@afm.nl.

De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten.

Als onafhankelijke gedragstoezichthouder dragen wij bij aan duurzaam financieel welzijn in Nederland.

Informatie delen

Delen via: deel