Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft)
De AFM is, onder meer samen met de Nederlandsche Bank, verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de verplichtingen uit de Wwft. De financiële instellingen die onder het Wwft-toezicht van de AFM vallen zijn beleggingsondernemingen, beleggingsinstellingen en financiële dienstverleners voor zover zij bemiddelen bij de totstandkoming van levensverzekeringsovereenkomsten. Het toezicht van de AFM met betrekking tot de Wwft, is gericht op het bewaken en bevorderen van de integere bedrijfsvoering en het voorkomen dat instellingen bewust of onbewust betrokken raken bij het witwassen van geld.
Om de strijd tegen het witwassen van geld op internationaal niveau goed te coördineren is de Financial Action Task Force (FATF) opgericht. De FATF is een samenwerkingsverband tussen inmiddels 32 staten, de Europese Commissie en de Co-operation Council for the Arab states of the Gulf. De FATF heeft een leidende rol heeft bij de totstandkoming van het internationale beleid ter voorkoming en bestrijding van witwassen en het financieren van terrorisme. In dat kader heeft de FATF in totaal 49 aanbevelingen opgesteld. De op deze aanbevelingen gebaseerde Europese richtlijnen hebben in Nederland geleid tot anti-witwaswetgeving.
De Wwft ziet op de verplichting tot het verrichten van een cliëntenonderzoek en op de meldingsplicht van transacties of voorgenomen transacties die verband zouden kunnen houden met het witwassen van geld of de financiering van terrorisme. De verplichting tot het verrichten van een cliëntenonderzoek houdt in dat de instelling onder meer wordt geacht:
- zich te hebben overtuigd van de identiteit van de cliënt waarmee de instelling zaken doet, of (indien van toepassing) de identiteit van de uiteindelijke belanghebbende (Ultimate Beneficial Owner, UBO).
- indien de cliënt een rechtspersoon is, op risico gebaseerde en adequate maatregelen te nemen om inzicht te verwerven in de eigendoms- en zeggenschapsstructuur van de cliënt.
- het doel en de beoogde aard van de zakelijke relatie vast te stellen.
- een voortdurende controle op de zakelijke relatie en de verrichte transacties uit te voeren evenals een onderzoek naar de bron van het vermogen waaruit aan de instelling gelden worden overgemaakt.
Bij het verrichten van het cliëntenonderzoek kan de instelling de intensiteit van dat onderzoek afstemmen op de risicogevoeligheid voor witwassen of financieren van terrorisme van een bepaald type cliënt, relatie, product of transactie. Bij dienstverlening met minder risico’s kan onder voorwaarden worden volstaan met een vereenvoudigd onderzoek. Verscherpt cliëntenonderzoek moet plaatsvinden bij dienstverlening aan zogenoemde politiek prominente personen (Politically Exposed Persons, PEP’s) en in andere gevallen waarin er een verhoogd risico op witwassen of financieren van terrorisme bestaat. Een voorbeeld van dergelijke gevallen is wanneer sprake is van transacties met (rechts)personen uit jurisdicties die door de FATF als risicogebied zijn geïdentificeerd. Instellingen dienen in dat geval aanvullende maatregelen te treffen om het verhoogde risico te mitigeren. De te treffen maatregelen zijn afhankelijk van het risico van de desbetreffende jurisdictie.
De FATF publiceert documenten met risicogebieden op de website. De FATF herziet de documenten in februari, juni en oktober (indien daar aanleiding voor is). Van instellingen wordt verwacht de herziening van de FATF documenten te volgen en eventueel maatregelen te nemen. De lijsten worden op de website van FATF gepubliceerd.
Met het cliëntenonderzoek moet worden bereikt dat het mogelijk is om transacties die vermoedelijk verband houden met het witwassen van (crimineel) geld of terrorismefinanciering te herleiden tot natuurlijke personen. Of deze transacties vermoedelijk verband houden met witwassen of terrorismefinanciering kan worden beoordeeld aan de hand van de ‘Regeling indicatoren ongebruikelijke transacties 2005’. Indien transacties verband houden met witwassen of terrorismefinanciering moeten deze worden gemeld aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties.